Benelux Overeenkomst Grensoverschrijdende Samenwerking

HET EUROPESE JURIDISCHE KADER VOOR GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING.

Samenwerking over de grenzen heen kan op veel manieren, zowel informeel als formeel gestructureerd. Vaak is informele samenwerking afhankelijk van persoonlijke contacten en stopt deze spoedig nadat deze contacten wegvallen. De drie Beneluxlanden erkennen dat het beter is te streven naar een structurele en geformaliseerde samenwerking over de grenzen heen. Samenwerking over de grens heen met een juridische basis als rechtspersoonlijkheid heeft een aantal voordelen:

• het maakt een duurzame samenwerking mogelijk
• het maakt dat de samenwerking niet uitsluitend afhankelijk is van persoonlijke contacten of sympathieën
• het bevordert het democratische toezicht
• het maakt de samenwerking transparant
• het maakt het beheer van eigen middelen mogelijk
• het staat toe eigen personeel in dienst te nemen
• het definieert een gestructureerde organisatie met afgebakende verantwoordelijkheden
• het is de meest geëigende samenwerkingsvorm voor overheden

Het Europese juridische kader voor grensoverschrijdende samenwerking omvat:

• Het Acquis van de Raad van Europa (de Kaderovereenkomst van Madrid)
• Bestaande multilaterale en bilaterale overeenkomsten (zoals de Benelux-overeenkomst grensoverschrijdende samenwerking)
• De Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS)
• Samenwerking op basis van het private recht

HISTORISCH OVERZICHT

De Raad van Europa bereidt op dit ogenblik voor alle lidstaten van de Raad van Europa een uniform document voor met betrekking tot samenwerkingsverbanden voor grensoverschrijdende en territoriale samenwerking. Dit document geeft een juridisch kader voor grensoverschrijdende samenwerking aan zowel EU leden als niet EU leden. Het uniform document houdt rekening met bestaande overeenkomsten waaronder de EGTS.

DE BENELUX OVEREENKOMST GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING

Voor een duurzame samenwerking over de grens heen is een juridisch instrument ontwikkeld: de "Benelux Overeenkomst inzake grensoverschrijdende samenwerking tussen territoriale samenwerkingsverbanden of autoriteiten" (1 april 1991). Onder territoriale overheden vallen decentrale overheden zoals gemeenten, provincies, intercommunales, OCMW, streekgewesten waterschappen etc.

Genoemde overheden kunnen via deze Benelux Overeenkomst in de drie Beneluxlanden op publiekrechtelijke basis grensoverschrijdend samenwerken. De Benelux Overeenkomst kent drie verschillende vormen van samenwerking. Uitgangspunt bij de grensoverschrijdende samenwerking is altijd de wens van de partners zelf om te komen tot een bepaalde vorm van samenwerking. De partners kunnen daarbij ook niet de regels van het interne recht omzeilen. De lichtste vorm waarvoor overheden kunnen kiezen is de administratieve afspraak, een soort van lichte regeling voor leveringen en diensten tussen lokale overheden.

Het grensoverschrijdende gemeenschappelijke orgaan als tweede vorm van samenwerking is afkomstig uit het Nederlandse recht. Deze lichte startvorm biedt een goede basis voor grensoverschrijdende samenwerking en kan later altijd worden uitgebouwd. Een gemeenschappelijk orgaan bezit geen rechtspersoonlijkheid en kan geen financiële middelen beheren of personeel in dienst nemen.

Het grensoverschrijdend openbaar lichaam is de zwaarste vorm van samenwerking. Het openbaar lichaam bezit rechtspersoonlijkheid en een gelede structuur. Binnen deze vorm van samenwerking kunnen voor de partners en de burgers bindende besluiten worden genomen. Wel moeten de statuten in overeenstemming zijn met het interne recht.

EEN BIJZONDERE COMMISSIE BEGELEIDT GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING

In de afgelopen jaren hebben de leden van de Bijzondere Commissie Grensoverschrijdende samenwerking in Benelux-verband het opstellen van de juridische teksten begeleidt van de Overeenkomst, het Aanvullend Protocol en van een aantal modelstatuten. In deze Bijzondere Commissie hebben leden van de Nederlandse, Federale Belgische, Vlaamse, Waalse en Luxemburgse betrokken ministeries zitting.

Vooral de vertegenwoordigers van de Ministeries van Binnenlandse Zaken en de Gewesten zorgen via hun inbreng in het Directiecomité voor een correcte uitvoering van de verschillende activiteiten. De Bijzondere Commissie biedt ook aan organisaties de mogelijkheid om problemen die opduiken voor te leggen aan een groep deskundigen.

MODELSTATUTEN HELPEN ORGANISATIES DIE WILLEN SAMENWERKEN

Het secretariaat-generaal van de Benelux Economische Unie geeft inhoudelijke en facilitaire ondersteuning bij de toepassing van de Benelux Overeenkomst Grensoverschrijdende Samenwerking.
Tegelijk met de Overeenkomst zijn door de Bijzondere Commissie een aantal modelstatuten opgesteld op basis van de voorschriften en vereisten voor samenwerkingsverbanden overeenkomstig de nationale rechtsregels van de Benelux partners.

Deze modelstatuten zijn gemakkelijk voor organisaties die een grensoverschrijdend samenwerkingsverband wensen te starten. Ze zijn verkrijgbaar op het secretariaat-generaal.

DE EUROPESE GROEPERING VOOR TERRITORIALE SAMENWERKING (EGTS)

Voorschriften met betrekking tot de Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking (EGTS) zijn omschreven in “Verordening (EC) No 1082/2006 van het Europese Parlement en de Raad van 5 juli 2006”. De EGTS vergemakkelijkt en bevordert grensoverschrijdende, transnationale en interregionale (territoriale) samenwerking met de uitdrukkelijke bedoeling om te komen tot de versterking van de economie en de sociale samenhang.

De EGTS-verordening is een instrument op het niveau van de Europese Unie om de moeilijkheden te overwinnen bij territoriale samenwerking die worden veroorzaakt door nationale rechtstelsels en procedures. Het instrument bezit rechtspersoonlijkheid. Het oprichten van een EGTS geschiedt uit vrije wil en is facultatief. De verordening kan met name toegevoegde waarde hebben voor (grens)regio’s in die landen die nog geen partij zijn bij de Kaderovereenkomst van Madrid of die geen bilateraal akkoord hebben afgesloten.

De EGTS kan Europese territoriale programma’s en projecten ter hand nemen die worden medegefinancierd door de Europese Unie. Het kan ook andere specifieke acties uitvoeren met betrekking tot territoriale samenwerking op initiatief van een Lidstaat of een regionale of lokale overheid. Politie- en veiligheidstaken en andere regelgevende bevoegdheden kunnen nooit onderdeel zijn van de samenwerkingsovereenkomst van een EGTS. De EGTS heeft statuten, met eigen organen en met regels voor begroting en rekening, waarin de financiële verantwoordelijkheden zijn vastgelegd.

DE ARTIKELEN VAN VERORDENING (EG) No 1082/2006:

• Kenmerken
• Toepasselijk recht
• Samenstelling
• Oprichting
• Rechtspersoonlijkheid en publikatie
• Toezicht op publieke middelen
• Taken
• Overeenkomst en statuten
• Organisatie
• Begroting
• Liquidatie, insolventie en aansprakelijkheid
• Andere bepalingen

KENMERKEN

De EGTS bezit rechtspersoonlijkheid en geniet in elke lidstaat de ruimste handelingsbekwaamheid die de nationale wetgeving van die lidstaat aan rechtspersonen toekent. Het is de EGTS toegestaan deel te nemen aan het rechtsverkeer, roerende en onroerende goederen te verkrijgen of te vervreemden en personeel in dienst te nemen.

Toepasselijk recht

• Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking “Verordening (EC) No 1082/2006”
• In het geval dat de Verordening het uitdrukkelijk toestaat, de bepalingen van de overeenkomst en de statuten
• in gevallen die niet of slechts ten dele door de verordening worden geregeld, de wetgeving van de lidstaat waar de EGTS haar statutaire zetel heeft.

Samenstelling

Leden van een EGTS kunnen zijn (binnen de grenzen van hun bevoegdheden krachtens de nationale wetgeving):

• Lidstaten;
• Regionale overheden
• Lokale overheden;
• Publiekrechtelijke organisaties
• Samenwerkingsverbanden van organisaties van één van bovenstaande

Een EGTS is samengesteld uit leden die gevestigd zijn op het grondgebied van ten minste twee lidstaten. Eenheden van “Derde” landen kunnen deelnemen aan een EGTS mits in overeenstemming met de EU regelgeving met betrekking tot “participatie van Derde landen”.

Oprichting

Elk lid van een EGTS zal het voornemen tot deelname aan een EGTS kenbaar maken aan de Lidstaat onder wiens toezicht de EGTS opereert. De EGTS dient de Lidstaten een afschrift te zenden van de voorgestelde overeenkomst en/of statuten. De Lidstaten stemmen in met deelname tenzij de lidstaat van oordeel is dat deze deelneming niet in overeenstemming is met deze verordening of met zijn nationale wetgeving, ook wat betreft de bevoegdheden en taken van het kandidaat-lid, of dat deze deelneming niet gerechtvaardigd is om redenen van algemeen belang of openbare orde van die lidstaat. In dat geval motiveert de lidstaat zijn weigering.

CONCLUSIES MET BETREKKING TOT DE EGTS VERORDENING

• De EGTS-verordening vult een bestaande leemte voor formele grensoverschrijdende en interterritoriale samenwerking, met name in de nieuwe EU-lidstaten in Centraal-Europa
  
  
• De EGTS-verordening is primair een juridisch instrument voor grensoverschrijdende en interterritoriale samenwerking bedoeld om Europese programma’s en projecten uit te voeren. Daarnaast kan het instrument ook worden gebruikt voor andere vormen van territoriale samenwerking die niet medegefinancierd worden uit Europese gelden.
  
  
• De EGTS-verordening biedt een aanvullende optie voor de vorming van een juridisch interterritoriaal of grensoverschrijdend samenwerkingsverband ,naast de reeds bestaande mogelijkheden in het kader van de Kaderovereenkomst van Madrid van de Raad van Europa en de multilaterale en bilaterale uitwerkingsovereenkomsten, waaronder de Benelux-overeenkomst grensoverschrijdende samenwerking.
  

INFORMATIE

Bij de heer Hans Mooren kunt u terecht met alle vragen en voor inlichtingen over de Benelux Overeenkomst Grensoverschrijdende Samenwerking en de EGTS-verordening.

telefoon: 0032-2-519.38.43,
fax: 0032-2-519.38.94
e-mail: jmooren@benelux.be

	TEKST VAN DE BENELUX OVEREENKOMST GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING TUSSEN TERRITORIALE SAMENWERKINGSVERBANDEN OF AUTORITEITEN
	PROTOCOL TOT AANVULLING VAN DE BENELUX-OVEREENKOMST INZAKE GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING TUSSEN TERRITORIALE SAMENWERKINGSVERBANDEN OF AUTORITEITEN MET GEMEENSCHAPPELIJKE MEMORIE VAN TOELICHTING ONDERTEKEND TE BRUSSEL OP 12 SEPTEMBER 1986
	TOEPASSINGEN VAN DE BENELUX OVEREENKOMST GRENSOVERSCHRIJDENDE SAMENWERKING
	VERORDENING (EG) No 1082/2006 - EGTS